|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Park w Brniu powiat dąbrowski Gmina Olesno leży we wschodniej części województwa małopolskiego. Park położony jest we wsi Breń, pomiędzy drogami Dąbrówki Breńskie – Olesno i Podborze – Dąbrowa Tarnowska, w powiecie dąbrowskim. Zarząd trwały nad parkiem sprawuje dyrektor Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Brniu – mgr inż. Czesław Kapuściak. Właścicielem parku jest Starostwo Powiatowe Dąbrowa Tarnowska. Powierzchnia: 16 ha, to obszar całej posiadłości. We wschodniej części parku znajduje się dworek myśliwski, a w części południowo-wschodniej zabudowania folwarczne, w których obecnie mieszkają ludzie. Infrastruktura: we wschodniej części parku znajduje się dworek szlachecki, w którym jeszcze kilka lat temu mieścił się internat męski, w południowo-wschodniej części są dawne budynki folwarczne, obecnie zamieszkałe przez lokatorów, natomiast od strony południowej znajduje się brama wjazdowa. Brak parkingu, szaletów oraz ławek na terenie parku. Historia Miejscowość Breń swoją nazwę wywodzi od rodu Breńskich herbu Półkozic, z których pochodził pierwszy właściciel dóbr ziemskich obejmujących te tereny – Piotr Breński. Nazwa ta może również pochodzić od cerkiewnego “brnije” – błoto, gdyż rzeczywiście są to bardzo podmokłe tereny. Najstarsze zabytki i mapy wskazują na to, że już w XIV wieku istniało na tych terenach osadnictwo. Cała miejscowość ma powierzchnię 29 hektary i 42 ary, z czego 16 hektarów to teren parku. Pomiędzy majątkami w Brniu i leżącym w sąsiedztwie Oleśnie, rozciąga się aleja dojazdowa, która została założona w XV wieku. Od końca XV wieku posiadłości Breńskich często zmieniały właścicieli. Breń należał kolejno do rodu Rozemberskich, Odrowążów, Świerczowskich, Szafrańców, Cisowskich, Zebrzydowskich, a od 1667 roku do Czartoryskich. To właśnie za panowania rodu Czartoryskich został założony park, którego twórcą w stylu wersalskim był książę Józef Czartoryski, stolnik litewski. Park zaprojektował słynny wiedeński projektant ogrodów Pfaffiner, który czuwał też nad prowadzonymi tam pracami w latach 1750-1760. W latach późniejszych park ten cieszył się mianem najpiękniejszego ogrodu w całej Galicji. W roku 1786 w posiadanie parku drogą zakupu, wszedł Jan Konopna. Jego następcami byli Leon, Feliks, Prosper i Jan. Do 1945 roku park był ich własnością. Feliks Konopna był niewątpliwie jednym z najbardziej znanych mieszkańców Brnia. Był on tłumaczem, poetą, malarzem, kolekcjonerem obrazów, konserwatorem dzieł sztuki, rolnikiem. Urodził się 17.07.1888 r. w Brniu, a na cześć jego przyjścia na świat, został posadzony, zgodnie z tradycją, dąb szypułkowy obok dworu myśliwskiego (obecnie ponad stuletni dąb “Felix” znajduje się od wschodniej strony kuchni internackiej). Feliks uczył się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, studiował rolnictwo na Uniwersytecie Jagiellońskim, uczęszczał na kurs malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Rodzinnym majątkiem zarządzał w okresie międzywojennym i latach II wojny światowej, a od 1945 r. zamieszkał w Krakowie. Po wojnie pracował przy konserwacji ołtarza Wita Stwosza. Zmarł 17.02.1982 r. i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim. Za czasów prawnuka nabywcy ogrodu – Jana Konopki, miał miejsce pożar pałacu w Brniu. Po tym wydarzeniu rodzinną siedzibą Konopków stał się dwór zwany “Owczarnią” w Oleśnie. Kilometr na południe od parku dworskiego znajdują się tzw. “okopy szwedzkie”, zabytek polowej sztuki fortyfikacyjnej z bastionami, pochodzące z XVII wieku. Jedna z hipotez głosi, że w tym miejscu znajdował się zamek obronny zbudowany przez Kazimierza Wielkiego lub Ludwika Węgierskiego. Dziś okopy są zarośnięte krzakami i drzewami. Widoczny jest jedynie plan fosy i “loch” zbudowany z kamieni i cegły. Na terenie parku do czasów obecnych zachowały się oficyny i pawilony, będące teraz budynkami mieszkalnymi oraz dworek myśliwski. Niepielęgnowany przez blisko 50 lat park zatracił swój pierwotny układ geometryczny. Formowane pierwotnie elementy ogrodu przestały być czytelne. Pojawiły się liczne samosiewy zagęszczające układ parku. Dziś park nie spełnia funkcji rekreacyjnych, gdyż jego stan na to nie pozwala. Przyciąga jedynie spragnionych spokoju spacerowiczów. Nadal jest jednak piękny, tajemniczy i dostojny. Przyroda Park w Brniu uznany jest za zabytek I klasy. W założeniu w stylu francuskim roślinność parkowa uformowana była w sposób geometryczny. Kompozycje ogrodowe stanowią nawiązanie do wnętrz pałacowych. Park posiada dwie prostopadłe osie kompozycyjne, łączące jego trzy części. Pojawia się symetria i powiązanie z krajobrazem. Centralną częścią ogrodu jest środek półkola zamkniętego ścianami szpalerów (boskietów) na głównym parterze. Parter posiada dwa wgłębione trawniki (bogintaria). W głębi założenia znajduje się lasek pocięty gwiaździście ośmioma drogami zbiegającymi się centralnie w zaokrąglony parter – salon. Na osi bocznej mieści się labirynt otoczony z trzech stron kanałem. Na końcu labiryntu znajduje się kwadratowy salon połączony z głównym parterem drogami: osiową i okrężną. Obecnie, symetryczny niegdyś układ szpalerów, został zniekształcony przez pojawiające się licznie samosiewy. W parku znajduje się wiele pięknych roślin, często rzadko występujących, a nawet chronionych. Szpalery są utworzone przez drzewa liściaste: kasztanowce białe (Aesculus hippocastanum), jesiony wyniosłe (Fraxinus excelsior) i lipy szerokolistne (Tilia platyphyllos). Spośród rzadkich drzew liściastych można zobaczyć miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba). Pojedynczymi egzemplarzami drzew są dęby szypułkowe (Quercus robur), dęby czerwone (Quercus rubra), klony jawory (Acer pseudoplatanus), klony zwyczajne (Acer platanoides). Ozdobą parku są szpalery utworzone z grabu zwyczajnego (Carpinus betulus). Wśród krzewów można spotkać takie jak: sumak octowiec (Rhus typhina), rokitnik (Hippophae rhamnoides), dereń (Cornus), czeremcha (Prunus padus), karagana syberyjska (Caragana arborescens), kłokoczka południowa (Staphylea pinnata) oraz różne odmiany irgi (Cotoneaster). Na terenie parku licznie występują rośliny zielne m.in: zawilec gajowy (Anemone nemorosa), czosnaczek pospolity (Alliaria petiolata), jasnota biała (Lamium album), gwiazdnica wielkokwiatowa (Stellaria holostea), szczawik zajęczy (Oxalis acetosella), dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans), jasnota plamista (Lamium maculatum), gajowiec żółty (Galeobdolon luteum), fiołek wonny (Viola odorata), przytulinka wiosenna (Cruciata glabra), bodziszek żałobny (Geranium phaeum), konwalia majowa (Convallaria majalis). Pnie drzew są porośnięte zimozielonym bluszczem pospolitym (Hetera helix). W otoczeniu podkowy – sadzawki parkowej wiele roślin wodnych zanikło, gdyż już od kilku lat nie jest ona wypełniona wodą. W parku można spotkać wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris), jeże europejskie (Erinaceus europaeus), dzięcioły (Picidae), wróble (Passer domesticus), sikorki bogatki (Parus major), ślimaki winniczki (Helix pomatia), a czasami lisy (Vulpes vulpes). Mimo licznych zmian w układzie kompozycyjnym i składzie gatunkowym park pełni ważną rolę w środowisku przyrodniczym. Korzystnie oddziałuje na klimat, ogranicza erozję gleby, stanowi rezerwuar wilgoci. Jest siedliskiem wielu gatunków roślin i zwierząt oraz miejscem schronienia i lęgów dla wielu gatunków ptaków. Park w Brniu – z parkiem “Owczarnią” w Oleśnie łączy 1,5 kilometrowa aleja stanowiąca pomnik przyrody (nr ewidencyjny 125) już od roku 1949. Ta żwirowa aleja rozciąga się pomiędzy drogami asfaltowymi: Olesno – Bolesław i Olesno – Mędrzechów. Jest ona nazywana Aleją Sobieskiego, gdyż, jak głosi legenda, król Jan III Sobieski odpoczywał w breńskim parku podczas wyprawy na Wiedeń. Najstarsze drzewa w alei osiągają wiek 300-350 lat. Występuje w niej kilka gatunków drzew, m.in.: dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, jesion wyniosły i klon zwyczajny. Oprócz tego występuje też wiąz szypułkowy (Ulmus leavis), głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna), olsza czarna (Alnus glutinosa) i grusza pospolita (Pyrus communis). Najokazalszymi drzewami w alei są dęby i lipy. EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"
