|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Park przypałacowy w Niedźwiedziu powiat grodzki Kraków Niedźwiedź to wieś położona w południowej części gminy Słomniki, w odległości dwudziestu ośmiu kilometrów od Krakowa. Pod względem geograficznym należy do Wyżyny Miechowskiej. Niedźwiedź, podobnie jak wiele miejscowości gminy, leży w środkowym odcinku rzeki Szreniawy, gdzie w odległości zaledwie kilkuset metrów od siebie znajdują się dwa stare młyny wodne. Jeden z 1904 roku, nadal czynny, poruszany jest siłą wody, a przy niskich stanach – prądem elektrycznym. W centrum wsi usytuowany jest okazały, piętrowy, klasycystyczny pałac z przełomu XVIII/XIX wieku z czterokolumnowym portykiem od frontu. W otoczeniu pałacu znajduje się park typu krajobrazowego z 1808 roku o powierzchni 3,5 ha, który założył ostatni z właścicieli – Stanisław Wodzicki. Obecnie pałacem oraz parkiem administruje Dyrektor Zespołu Szkół w Niedźwiedziu. Poza terenem parku występują tzw. czworaki i budynki dawnych zarządców. Od strony północnej znajduje się brama wjazdowa na teren parku, natomiast w części południowej – plac zabaw dla dzieci oraz boisko sportowe. Zarząd nad parkiem oraz pałacem sprawuje Urząd Miasta i Gminy w Słomnikach. Historia Niedźwiedź to wieś oddalona od Słomnik ok. dwóch kilometrów w kierunku południowo-wschodnim. Należy do rzędu przedhistorycznych osad ludzkich. W latach 1965-1973 przeprowadzono na pobliskich polach badania archeologiczne. Podczas wykopalisk natrafiono na rozległą budowlę trapezową z wczesnego neolitu oraz na dwa groby. Jeden stanowił oryginalny pochówek zwierzęcy, drugi szczątki ludzkie oraz liczną ceramikę (ok. 570 fragmentów). Najstarsze wzmianki o Niedźwiedziu pochodzą z zapisów w aktach Katedry na Wawelu już za panowania Kazimierza II Sprawiedliwego. Świadczy o tym wzmianka, iż wieś Szczepanowice, będąca częścią składową dóbr królewskich należała do parafii Niedźwiedź. W okresie średniowiecza przez Niedźwiedź przebiegał szlak solny z Wieliczki na północ Polski. W XV wieku Niedźwiedź był własnością rodu Stadnickich, herbu Szreniawa. Na przełomie XVII/XVIII wieku właścicielami dóbr byli Małachowscy herbu Nałęcz. Około 1800 roku posiadłość wraz z istniejącym już pałacem nabył Stanisław Wodzicki (1746-1843) herbu Leliwa. Pałac został gruntownie przebudowany w stylu klasycystycznym, z typowym polskim dachem krytym gontem. W niektórych salach obecnie znajdują się dekoracje stiukowe w formie medalionów lub rozet. W jednym z pomieszczeń pałacowych zachował się klasycystyczny kominek z dekoracją roślinno-geometryczną. Po upadku Rzeczypospolitej Niedźwiedź stał się letnią rezydencją rodziny Wodzickich. Ostatni właściciel – Stanisław często gościł tu wraz z żoną, przyczyniając się do rozbudowy pałacu oraz ogrodu słynącego z niezwykle liczebnej i bogatej roślinności. Zatrudniony był tu na stałe ogrodnik oraz miejscowe kobiety do prac zarówno w ogrodzie, jak i w gospodarstwie. Od strony północno- wschodniej znajdował się wiszący mostek służący jako promenada. Ozdobą przypałacowego ogrodu były liczne odmiany róż. Z pałacu do miejscowego kościoła prowadziła lipowa aleja, której resztki ocalały do dziś. Wśród drzew parkowych od strony południowej znajdowała się głęboka piwnica w kształcie lochu. Pełniła ona funkcje “lodówki”. Zimą chłopi przywozili lodowe kry z pobliskiej rzeki Szreniawy, umieszczając je na dnie piwnicy, do której prowadziły strome schody oraz podwójne drzwi, zabezpieczające przed wymianą ciepła podczas lata. Od południowej strony posiadłości rozciągały się szklarnie, które dostarczały już od wczesnej wiosny różnorodnych ciepłolubnych warzyw i odmian kwiatów. W czasie II wojny światowej w pałacu przebywali Niemcy, urządzając warsztaty naprawcze, których działalność spowodowała liczne dewastacje. Po wojnie w budynku mieściła się szkoła podstawowa, Gromadzka Rada Narodowa, kino, posterunek MO oraz Stacja Oceny Nasion. Obecnie w pałacu mieści się przedszkole, szkoła podstawowa oraz gimnazjum, a do roku 2006 była tu Biblioteka Publiczna. Na terenie parku organizowane są od lat festyny, z których dochód przeznaczany jest na potrzeby szkoły. Zarówno pałac, jak i otaczający go park figuruje w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Przyroda Obecnie na terenie przypałacowego parku zachowały się nieliczne okazy drzew – pomników przyrody. Najcenniejszym jest platan klonolistny (Platanus x acerifolia), znajdujący się w centralnej części ogrodu od strony południowo-wschodniej z charakterystyczną, łuszczącą się korą oraz kulistymi kwiatostanami, zwisającymi na długich ogonkach. Jego obwód wynosi 390 cm. Pomnikiem przyrody jest również jesion wyniosły (Fraxinus excelsior), który znajduje się w pobliżu pałacu od strony zachodniej, na wprost bramy wjazdowej (obwód 370 cm). W zadrzewieniu parkowym od strony południowej rośnie lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obwodzie 310 cm. W głębi parku, również od strony południowej, występuje skupisko czterech topoli szarych (Populus canescens). Najbardziej okazała z nich ma w obwodzie 400 cm. W zadrzewieniu parkowym od strony wschodniej można dostrzec również wspaniały klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obwodzie 330 cm i wysokości 28 m. W parku znajdują się również pomnikowe klony zwyczajne (Acer platanoides), kasztanowce (Aesculus hippocastanum), wiązy górskie (Ulmus glabra), a przed frontonem pałacu rośnie stosunkowo młody dąb szypułkowy (Quercus robur). Wczesną wiosną można spotkać stanowiska zawilców gajowych (Anemone nemorosa), fiołków (Viola sp.), złoć żółtą Gagea lutea) oraz ziarnopłon wiosenny (Ficaria verna). W pobliżu pałacu, koło młyna rośnie dąb piramidalny, który również jest pomnikiem przyrody. W parku przy odrobinie szczęścia możemy zobaczyć: wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris), zające szaraki (Lepus europaeus), jeże (Erinaceus), nietoperze (Chiroptera sp.), dzięcioły (Picidae sp.), sikorki (Parus sp.) oraz puszczyki (Strix aluco). EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"
