|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Las 'Brzeg' w Nowej Wsi powiat myślenicki Gmina Dobczyce leży w województwie małopolskim, powiecie myślenickim. W jej skład wchodzi trzynaście wsi i jedno miasto. Nowa Wieś leży w północnej części gminy. W miejscowości są trzy większe obszary leśne. Jednym z nich jest las zwany “Brzegiem”. Jest on własnością prywatną, należy do 13 współwłaścicieli. Jednak wszyscy mieszkańcy mają możliwość korzystania z jego walorów. Właściciele to przeważnie mieszkańcy wsi. Powierzchnia Nowej Wsi wynosi 203 hektary, wszystkie lasy zajmują 23 hektary 42 ary, zaś interesujący nas teren “Brzeg” obejmuje 5 hektarów. Las jest położony przy drodze biegnącej z Dobczyc do Wieliczki przez przysiółek Gaiska. Fragment tej drogi stanowi południową granicę lasu. Granica zachodnia to początkowo droga bita, którą dojeżdżają do domu mieszkańcy pobliskich domów, a potem jest to ścieżka, którą można dotrzeć do pól uprawnych. Przez las przebiega droga, którą właściciele mogą wywozić drewno lub dojechać do pól. Historia Nowa Wieś powstała z części wsi Sieraków w 1820 roku. Większość majątku była w rękach właściciela folwarku położonego w przysiółku Wielka Góra, w tym także las “Brzeg”. Mieszkańcy mogli zbierać w nim tak zwane “suchary”, czyli suche gałęzie. Na początku XX wieku właściciel Jan Szybowski rozparcelował swoje włości i zdecydował się sprzedać majątek w Nowej Wsi (wówczas też część działki sprzedał, a część podarował pod budowę szkoły podstawowej, w której nauka rozpoczęła się w 1903 roku). Pan Szybowski osiedlił się w pobliskim Niezdowie i prowadził karczmę na rozwidleniu dróg do Krakowa, Myślenic i Bochni. Folwark i część lasu kupiła Bronisława Więckowska żona zastępcy notariusza z Dobczyc. Jednak po kilku latach sprzedała wszystko miejscowym rolnikom. Las “Brzeg” przeszedł w ręce kilku bogatszych mieszkańców wsi. Od tego czasu jest przekazywany kolejnym spadkobiercom ich rodzin. Jak wspominają starzy mieszkańcy, dawniej las był “czysty”, to znaczy nie było w nim suchych gałęzi, bo wszystkie zbierano i służyły one do palenia w piecach, zwłaszcza przed zimą każdy właściciel zaopatrywał się w opał z lasu. W czasie II wojny życie było bardzo ciężkie, co zebrano z pól trzeba było oddać Niemcom na tak zwany kontyngent. Część plonów ukrywano, aby wyżywić rodziny, które wówczas były liczne. Zboża na mąkę mielono na żarnach, jednak w czasie wojny zabroniono ich posiadania i używania. Niemcy chodzili po domach i sprawdzali, jak przestrzegany jest zakaz. Gdy znaleźli taki młynek trzeba było spalić część drewnianą, a kamienie z żarna rozbić, albo utopić w studni. Jeden z właścicieli lasu, mieszkający nieopodal, zrobił w lesie bunkier, czyli głęboką dziurę, zabezpieczoną tak, aby nie było jej widać. Tam przechowywał żarna, tam też mielono zboże. Jeden z domowników zajmował się mieleniem, a inny chodził po lesie i sprawdzał czy jest bezpiecznie. Za złapanie na “gorącym uczynku” Niemcy wywozili do obozów lub do Niemiec na roboty przymusowe. Las był też doskonałym schronieniem w razie innych niebezpieczeństw grożących ze strony wrogów. Obecnie właściciele zajmują się zagospodarowaniem lasu, wycinają drzewa, nasadzają nowe. Jednak nikt nie zbiera “sucharów”, bo ludzie do palenia używają węgla lub gazu. Mieszkańcy zbierają tu grzyby, czarne jagody, maliny i jeżyny. Prowadzone są tutaj lekcje przyrody, uczniowie obserwują zmiany związane z porami roku. Las jest inspiracją do lekcji plastyki i muzyki. Uczniowie uczestniczą też w akcjach sprzątania lasu, zwykle jesienią i na wiosnę. Las produkuje tlen, pochłania dwutlenek węgla, magazynuje wodę, zatrzymuje zanieczyszczenia, tłumi hałas, działa kojąco na ludzi, zabezpiecza przed erozją wodną, utrwala brzegi dopływów rzeki Młynówki, łagodzi siłę wiatru, dodatnio wpływa na klimat, zwiększając wilgotność powietrza. Przyroda Las jest usytuowany na pagórku na obszarze nieprzydatnym dla rolnictwa, wierzchowina leży na wysokości 294 m n.p.m., wysokość względna pagórka wynosi 30 m. Pod względem geograficznym obszar ten należy do działu Karpackiego i piętra Pogórza. Przeważają tu gleby bielicowe, brunatne, kwaśne. W obrębie lasu jest kilka odkrywek geologicznych z piaskiem, piaskowcami i zlepieńcami. Las jest mieszany, choć dominują drzewa liściaste. Jest tu duża różnorodność roślin. Rosną tu: dąb szypułkowy (Quercus robur), olcha szara (Alnus incana), lipa drobnolistna (Tilia cordata), grab zwyczajny (Carpinus betulus), klon zwyczajny (Acer platanoides), sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), świerk pospolity (Picea abies). W podszycie są: jeżyna fałdowana (Rubus plicatus), malina właściwa (Rubus idaeus), żarnowiec miotlasty (Sarothamnus scoparius), robinia akacjowa (Robinia pseudacacia), trzmielina zwyczajna (Euonymus europaeus), dereń świdwa (Cornus sanguinea), kalina koralowa (Viburnum opulus), jarząb pospolity (sorbus aucuparia), leszczyna pospolita (Corylus avellana), szakłak pospolity (Rhamnus catharticus), śliwa tarnina (Prunus spinosa), dziki bez czarny (Sambucus nigra). W runie rosną: borówka czarna (Vaccinium myrtillus), poziomka pospolita (Fragaria vesca), knieć błotna (Caltha palustris), kosmatka żółtawa (Luzula flavescens), narecznica samcza (Dryopteris filix - mas), pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta), skrzyp polny (Equisetum sylvaticum), kokoryczka wielokwiatowa (Polygonatum multiflorum), wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris), szczawik zajęczy (Oxalis acetosella), dzwonek rozpierzchły (Campanula patula), wierzbówka kiprzyca (Epilobium angustifolium), konwalijka dwulistna (Maianthemum bifolium), miodunka plamista (pulmonaria officinalis), fiołek leśny (Viola reichenbachiana), przytulia czepna (Galium aparine), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), glistnik-jaskółcze ziele (Chelidonium majus), zawilec gajowy (Anemone nemorosa). Jest tu duża różnorodność mchów, najliczniej występuje płonnik pospolity (Polytrichum commune). Grzyby pełnią rolę zarówno organizmów rozkładających martwą materię, jak i współpracujących z drzewami i roślinami zielnymi. Takie ich współżycie polegające na czerpaniu korzyści przez obydwa organizmy nazywa się mikoryzą. I tak pod dębami rośnie podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus), borowik szlachetny (Boletus edulis) i borowik ceglastopory (Boletus luridiformis), zaś pod sosnami maślak zwyczajny (Suillus luteus). Są tu też czubajka kania (Macrolepiota procera), pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius), zwany tu "liszką" i koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum testaceoscabrum), zwany popularnie "czerwonkiem". Jesienią pnie ściętych drzew pokrywa opieńka miodowa (Armillariella mellea). Rosną tu różne gatunki muchomorów, wśród nich muchomor czerwony (Amantia muscaria), muchomor sromotnikowy (Amantia phalloides). Ze zwierząt żyją tu: sarna (Caproelus caproelus), wiewiórka (Sciurus vulgaris), lis rudy (Vulpes vulpes), zając szarak (Lepus europaeus), żaba trawna (Rana temporaria), zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix), łasica (Mustela nivalis), jeż (Erinaceus europaeus), jelonek rogacz (Lucanus cervus), mrówka rudnica (Formica rufa), żuk wiosenny (Geotrupes vernalis), trzmiel ziemny (Bombus terrestris), świetlik (Lampyris noctiluca) i sporo ptaków – dzięcioł duży (Picoides major), pliszka siwa (Motacilla alba), gołąb grzywacz (Columba palumbus), bażant (Phasianus colchicus), jastrząb (Accipiter gentilis), kukułka (Cuculus canorus), rudzik (Erithacus rubecula), kwiczoł (Turdus pilaris), gil (Emberiza citrinella), sójka (Garrulus glandarius), gawron (Corvus frugilegus). EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"
