|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Miejski Park Kultury na Górze św. Marcina powiat grodzki Tarnów “Gdzie Sandomierski Niż się zaczyna, Góra Świętego stoi Marcina. Tu u północnych Karpat rubieży, Na małym wzgórzu nasz Tarnów leży.” /Stefan Otwinowski/ Tarnów to miasto leżące w południowo-wschodniej części Polski, nazywane ze względu na najwyższą wieloletnią temperaturę roczną powietrza “polskim biegunem ciepła”. Jest to drugie co do liczby mieszkańców miasto na obszarze województwa małopolskiego. Przez południową część miasta przebiega granica między Prowincją Karpacką i Podkarpacką. Zasięg Prowincji Karpackiej obejmuje południowo-wschodni fragment miasta. Obszar ten ma charakter pogórza, które wznosi się stromym progiem tworzącym północne zbocza Góry św. Marcina (384 m n.p.m.), najbardziej na północ wysuniętej części Karpat. Góra św. Marcina znajduje się w granicach administracyjnych miasta, na jej terenie znajduje się opisywany park. Powierzchnia parku wynosi 38,56 ha z czego obszar leśny zajmuje 30,23 ha, a pozostałość stanowią tereny rekreacyjne. Na terenie parku znajdują się: ruiny średniowiecznego zamku, basen, plac zabaw i restauracja “Podzamcze”. Dojazd autobusem linii 31, w okresie wakacji i przy słonecznej pogodzie kursuje dodatkowy autobus “W”; pieszo szlakiem niebieskim i żółtym z ul. Tuchowskiej lub zielonym “Szlakiem Renesansu” spod tarnowskiego ratusza; rowerem – ścieżką rowerową wzdłuż Al. Tarnowskich lub samochodem (parking przy restauracji). Historia Pierwsza wzmianka o Tarnowie pochodzi z 1125 roku. Był on wówczas osadą należącą do benedyktynów tynieckich. W XIV wieku stał się własnością Spytka z Melsztyna herbu Leliwa i Leonarda herbu Rawicz. W 1327 roku Spytko przejął od Leonarda część Tarnowa, a w trzy lata później Władysław Łokietek nadał mu przywilej założenia miasta na prawie magdeburskim. Wtedy to osada zmienia się w miasto, które rozwija się gospodarczo dzięki przebiegającym przez nie szlakom handlowym. W XIV wieku wzniesiono wokół miasta wały ziemne z fosami, murami obronnymi, dwoma bramami i basztami. W latach 1331-1342 powstał na wzgórzu zwanym dziś Górą św. Marcina zamek Leliwitów wybudowany przez Spycimira herbu Leliwa. Kolejnymi właścicielami Tarnowa był ród Tarnowskich. W początkach XVI wieku za czasów Jana Amora Tarnowskiego hetmana wielkiego koronnego, wojewody i kasztelana krakowskiego oraz książąt Ostrowskich miasto bardzo się rozwinęło. Otoczono je podwójnymi murami obronnymi, przebudowano ratusz, kościół parafialny, a dotychczasową zabudowę drewnianą zastąpiono domami murowanymi. W 1567 roku umiera ostatni z Tarnowskich, Jan Krzysztof, a Tarnów staje się własnością Ostrowskich. Nastają czasy najazdów szwedzkich, a w latach 1655 i 1709 wybuchają epidemie i pożary, miasto traci na świetności. W czasie pierwszego rozbioru Polski Tarnów zajmują Austriacy, miasto znajduje się w tzw. Królestwie Galicji i Lodomerii. Na 146 lat nastąpiła utrata niepodległości tej części Polski. Właścicielem miasta jest Książe Hieronim Sanguszko herbu Pogoń Litewska, który w 1787 roku zrzeka się władzy nad mim. Zasypano wówczas fosy i rozebrano zewnętrzne mury, zaczęła się rozbudowa z utworzeniem nowych dzielnic. W momencie wybuchu I wojny światowej miasto zajmują Rosjanie. W nocy z 30 na 31 października 1918 roku Tarnów jako pierwsze miasto w Polsce uzyskuje niepodległość. Ponownie następuje jego rozwój (zostaje wybudowana Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Mościcach), który wkrótce zablokuje wybuch II wojny światowej. 14 czerwca 1940 roku spod łaźni żydowskiej wyruszył pierwszy transport więźniów do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. 18 stycznia 1945 roku Tarnów został wyzwolony przez wojska radzieckie. Historia Parku Książe Roman Sanguszko przekazał ówczesnym władzą miasta w 1938 roku pozostałości zamku wraz z otaczającym je terenem. Miał tam powstać park miejski imieniem Niepodległości. Na wzgórzu rozpoczęto prace archeologiczne. Przed wybuchem wojny zostały odsłonięte krawędzie murów i korona jednej z wież. Lata wojenne wstrzymały prace, do których powrócono dopiero w latach 1963-1969 z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami miasta Tarnowa. W trakcie wykopalisk odsłonięto fundamenty zamku wysokiego i część fortyfikacji znajdujących się poniżej wzgórza. Badania ponownie przerwano. Kontynuowano je dopiero w latach 1979-1986, wtedy to zrealizowano plan wykopalisk na zachodniej części wzgórza zamkowego. Las na Górze św. Marcina, również własność Książąt Sanguszków został upaństwowiony 1944 roku i wszedł w posiadanie Lasów Państwowych. W 1963 roku przejęła go Miejska Rada Narodowa w Tarnowie i do dziś jako las komunalny należy do władz samorządu Tarnowa. W ciągu kolejnych lat zagospodarowano teren lasu i wzgórza zamkowego tak, aby stanowił miejsce wypoczynku dla mieszkańców Tarnowa. Przyroda Park na Górze św. Marcina różni się od innych miejskich, ogrodzonych parków. To prawdziwy las! Wśród bogatego drzewostanu na uwagę zasługują stare buki (Fagus) – buczyna karpacka, stanowiąca pozostałość dawnych karpackich puszczy. Drzewa te oplata kwitnący bluszcz pospolity (Hedera helix). Jest to najwyżej położone stanowisko tej chronionej rośliny w Polsce. Licznie rośnie tu dąb (Quercus), jesion (Fraxinus) w mniejszej ilości występuje sosna (Pinus), jodła (Abies), modrzew (Larix), lipa (Tilia), wiąz (Ulmus), klon (Acer) m.in. klon jawor (Acer pseudoplatanus), olsza (Alnus) i brzoza (Betula). Z uwagi na leśny charakter parku warstwa zielna rozwija się głównie wiosną. Wtedy to można podziwiać kwitnące kobierce pięknych roślin: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), mięta polna (Mentha arvensis), zawilec gajowy (Anemone nemorosa), przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis). Przechadzając się licznie rozsianymi leśnymi ścieżkami możemy oglądać dzikie “oczka” wodne z bogatą fauną. Na uwagę zasługuje wpisana do Polskiej Czerwonej Księgi gatunków zagrożonych traszka karpacka (Triturus montandoni) oraz rzekotka drzewna (Hyla arborea). Żyją tu również kuny leśne (Martes martes), lisy (Vulpes vulpes), borsuki (Meles meles), sarny polne (Capreolus capreolus). Można tutaj zobaczyć i posłuchać dzięcioła czarnego (Dryocopus martius), dzięcioła zielonego (Picus viridis), dzięcioła białogrzbietego (Dendrocopos leucotos), pliszki siwej (Motacilla alba), rudzików (Erithacus rubecula), zięby (Fringilla coelebs), oraz wielu innych gatunków ptaków śpiewających. Na teren parku zlatują również: bociany białe (Ciconia ciconia) i myszołowy zwyczajne (Buteo buteo) z całej okolicy. EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"
